Book Thinking #4 - Bản tin 01: Cuốn sách của bạn rốt cuộc nói gì?
Chào bạn,
Chủ đề trước, chúng ta đã khép lại bằng một bản đồ - Bản đồ Thấu cảm Độc giả. Bạn đã biết độc giả của mình đang kẹt ở đâu trên hành trình, và cần đứng ở khoảng cách nào khi viết cho họ. Đó là một cột mốc quan trọng, nhưng còn một điều cốt lõi nữa là mỏ neo cho cuốn sách của bạn không bị trôi dạt trong cả quá trình, đó là: gọi tên được cô đọng cuốn sách của mình.
Câu hỏi đó đơn giản nhưng lại dễ bị xem nhẹ: nếu cuốn sách của bạn chỉ được nói bằng một câu, câu đó là gì? Và quan trọng hơn, câu đó thay đổi điều gì trong cách độc giả nhìn thế giới?
Tôi hay hỏi câu này với các tác giả tôi đồng hành, ngay sau khi họ đã có bản thảo đề cương đầu tiên. Phản ứng phổ biến nhất không phải là một câu trả lời, mà là một khoảng lặng, rồi một đoạn liệt kê dài về lĩnh vực chuyên môn của họ. Đó chính là cái bẫy mà bản tin này muốn giúp bạn nhìn thấy trước khi bạn viết lạc hướng suốt cả cuốn sách.
Chúng ta thường nhầm lẫn chủ đề với thông điệp
Khi tôi hỏi một chuyên gia tài chính cá nhân cuốn sách của họ nói về điều gì, câu trả lời thường là "quản lý tài chính cho người trẻ". Khi tôi hỏi một huấn luyện viên sức khỏe, câu trả lời là " về dinh dưỡng và vận động". Đây không phải là câu trả lời sai, nhưng nó là câu trả lời cho một câu hỏi khác - câu hỏi về chủ đề, không phải câu hỏi về thông điệp.
Chủ đề là lĩnh vực bạn đứng trong đó. Thông điệp là điều bạn muốn nói ra, muốn người ta lưu nhớ, sau nhiều năm đứng trong lĩnh vực đó. Đây là điều quan trọng mà không phải ai cũng biết.
Ví dụ, có vô vàn cuốn sách cùng dạy về xử lý khủng hoảng truyền thông, nhưng "Xử lý khủng hoảng truyền thông" không nói cho tôi biết cuốn sách của bạn khác gì với hàng trăm cuốn sách khác đứng trên cùng một kệ. Trong khi đó, “Khủng hoảng không đến từ truyền thông, nó đến từ tư duy quản lý và vận hành doanh nghiệp” mới là điều cô đọng và sắc bén nhất mà anh Lê Quốc Vinh định hình sau nhiều năm làm nghề - điều sẽ quyết định toàn bộ cách chúng ta nên làm khi xử lý khủng hoảng truyền thông. Nó mới là thông điệp.
Tôi hình dung thông điệp - tinh thần cốt lõi định hình toàn bộ cuốn sách - giống như la bàn, còn hành trình của người đọc trong cuốn sách giống như một con thuyền. Một cuốn sách không thể chạm tới trái tim độc giả nếu nó chỉ được xây bằng kiến thức đúng về chủ đề. Nó cần một trục tinh thần, nơi mọi thông tin được gom tụ lại thành một thông điệp sống. Thiếu trục đó, con thuyền vẫn có thể trôi, nhưng trôi theo bất kỳ hướng nào gió thổi tới, không theo hướng bạn thực sự muốn dẫn độc giả đến.
Đây chính là lý do rất nhiều bản thảo đọc thì đúng, thậm chí đầy đủ kiến thức, nhưng gấp lại rồi thì trôi mất trong trí nhớ độc giả. Không phải vì thiếu chuyên môn. Mà vì thiếu một câu duy nhất đủ sắc bén và mang tính đại diện cho tác giả làm chiếc la bàn cho toàn bộ cuốn sách.
