Book Thinking #2 - Bài viết số 2: Tôi thuộc hình mẫu tác giả nào?
- The Transformation Book
- 3 ngày trước
- 10 phút đọc
Chào bạn,
Ở bản tin trước, chúng ta đã cùng nhau đi tìm "góc nhìn mà chỉ riêng bạn có" - lục lại kho nguyên liệu sống, soi chiếu bằng điểm nhìn kép và chưng cất trải nghiệm thành nguyên lý. Nếu bạn đã dành thời gian trả lời 3 câu hỏi phản tư của tuần trước, có lẽ trong tay bạn giờ đã có những nguyên lý đầu tiên - những viên gạch tri thức mang dấu vân tay của riêng bạn.
Nhưng có một hiện tượng kỳ lạ thường xảy ra ngay sau khoảnh khắc hào hứng ấy. Bạn không biết thể hiện điều đó ra như thế nào. Tôi nên kể câu chuyện cá nhân hay nên đi từ các nghiên cứu khoa học, tôi nên thể hiện là một người hướng dẫn hay sẽ là một người đồng hành, tôi nên nêu luận điểm trước hay kết luận sau?
Bản tin số 2 này sẽ giúp bạn gọi tên bản sắc viết của mình và trả lời câu hỏi: "Tôi thuộc hình mẫu tác giả nào và cuốn sách của tôi nên được viết từ sở trường ấy ra sao?".
Cái bẫy: Viết bằng giọng của người khác
Trong hành trình đồng hành cùng các tác giả, tôi nhận thấy một nghịch lý: khoảnh khắc một chuyên gia tìm ra góc nhìn riêng của mình cũng thường là khoảnh khắc họ bắt đầu... đánh mất nó. Bởi ngay khi có được nguyên liệu quý, câu hỏi tiếp theo mà hầu hết mọi người tự đặt ra là: "Bây giờ phải viết thế nào cho ĐÚNG?"
Và để tìm câu trả lời, họ nhìn ra bên ngoài. Họ mượn cấu trúc của một cuốn bestseller vừa đọc. Họ bắt chước giọng văn của một tác giả mình ngưỡng mộ. Họ gò từng chương theo "công thức chuẩn" của thể loại. Từng lựa chọn riêng lẻ đều có vẻ hợp lý, nhưng cộng lại, chúng tạo ra một bản thảo có insight mà không có sức sống - trạng thái "lờ nhờ" mà tôi đã nhắc đến ở số trước. Người viết thì gồng mình duy trì một giọng văn không phải của mình, và những bản thảo viết ngược tạng như thế thường đứt gánh giữa chừng, không phải vì thiếu ý mà vì cạn sức.
Gốc rễ của cái bẫy nằm ở một hiểu lầm: chúng ta tưởng bản sắc viết là thứ phải sáng tạo ra - phải học, phải luyện, phải "xây dựng" từ con số không. Trong khi sự thật ngược lại: bản sắc viết là thứ cần được nhận diện. Nó đã nằm sẵn trong cách bạn tư duy, cách bạn chia sẻ, cách bạn xử lý thông tin suốt nhiều năm làm nghề. Vấn đề không phải là bạn chưa có nó. Vấn đề là bạn chưa gọi được tên nó.
Tái cấu trúc tư duy: KRP Cube và 8 hình mẫu tác giả
Để gọi tên được bản sắc ấy, tôi muốn giới thiệu với bạn một hệ quy chiếu gồm 3 câu hỏi - mô hình KRP Cube do anh Lương Dũng Nhân - Tác giả sách, nhà giáo dục và tâm lý 16 năm kinh nghiệm, đồng giảng viên khoá học viết sách The Reader Transformation Method sáng tạo:
